Işık
Parlak Dolaylı Işık
Tüberküllerin yanmaması için filtrelenmiş güneş ışığı veya parlak dolaylı ışık idealdir.
Astrophytum caput-medusae
Denizanası Başlı Kaktüs
Genel bakış
Astrophytum caput-medusae, kaktüs familyasının en sıra dışı ve büyüleyici üyelerinden biridir. Geleneksel küresel veya sütunsu kaktüs formunun aksine, denizanası kollarına benzeyen uzun, silindirik tüberkülleriyle bilinir. İlk kez 2002 yılında keşfedilmiş olup, botanik dünyasında büyük bir heyecan yaratmıştır 1.
Sınıflandırma ve adlandırma
İlk olarak Digitostigma caput-medusae olarak adlandırılan tür, yapılan genetik ve morfolojik analizler sonucunda Astrophytum cinsine transfer edilmiştir. Tür adı, Yunan mitolojisindeki Medusa'nın yılanlardan oluşan saçlarına atıfta bulunur. Bu morfolojik yapı, kaktüsler arasında benzersizdir 2.
Doğal yayılış ve habitat
Meksika'nın Nuevo León eyaletinin yarı kurak çöl ve çalı ekosistemlerinde endemiktir. Genellikle çalı altlarında, killi ve kireçli topraklarda gömülü kalarak kamufle olur. Tarımsal faaliyetler ve yasa dışı toplama nedeniyle doğada kritik derecede tehlike altındadır (CR) 3.
Görünüm
Bitki, kalın ve etli bir kazık köke (tuberous geophyte) sahiptir. Bu kökten çıkan, 19 cm uzunluğa kadar ulaşabilen ince, yılan benzeri tüberküller üretir. Tüberküller üzerinde gümüşi benekler (trikomlar) yer alır. Sarı renkli, ortası kırmızı-turuncu olan çiçekleri tüberküllerin uç kısımlarına yakın areollerden açar 2.
Kültürde bakım
Kendi kökleri üzerinde yetiştirildiğinde aşırı hassastır. Çürümeyi önlemek için tamamen inorganik, ponza, lav taşı ve kuvars kırığından oluşan steril bir toprak karışımı tercih edilmelidir. Büyüme mevsiminde seyrek sulanmalı, kışın ise tamamen kuru tutulmalıdır. Çoğu koleksiyoncu bu türü hızlı büyümesi ve dayanıklılığı için Echinopsis veya Myrtillocactus gibi anaçlara aşılar 1.
Sık görülen bakım hataları
En sık yapılan hata, geçirimsiz toprak kullanımı ve aşırı sulamadır. Kalın kazık kökü durağan neme maruz kaldığında çok hızlı çürür. Ayrıca, aşılama yapılmamış bitkilerde kışın sulama yapılması kaçınılmaz olarak kök kaybına yol açar 3.
Kaynaklar
Sulama
12-30 Gün
Toprağın tamamen kurumasını bekleyin; kış boyunca sulamayı tamamen kesin.
Toprak
Tamamen inorganik, gözenekli, ponza ve lav taşı ağırlıklı kaktüs karışımı
Killi kireç taşı, ponza ve nehir kumu karışımı gibi mükemmel drenajlı inorganik harç kullanın.
Güvenlik
Evcil Hayvan Dostu
Dikenleri minimaldir ancak çok hassas gövde yapısı fiziksel hasarlara karşı korunmalıdır. Zehirsizdir.
Zorluk
Uzman
Kendi kökü üzerinde çürümeye çok meyillidir, uzman seviyesinde dikkat ve kontrollü sulama gerektirir.
Anavatan
Meksika (Nuevo León)
Meksika'nın kuzeydoğusundaki Nuevo León bölgesinde, matorral adı verilen kurak çalı ekosistemlerinde yetişir. Genellikle çakıllı, kireçli yamaçlarda, diğer bodur çalıların gölgesinde gizlenerek yaşar.
Sıkça Sorulan Sorular
Astrophytum caput-medusae evde yetiştirilebilir mi?
Evet, ancak yüksek drenajlı mineral toprak ve dikkatli sulama gerektiren uzman seviyesinde bir bitkidir. Genellikle aşılı olarak bakılması tavsiye edilir.
Kendi kökünde mi yoksa aşılı mı bakılmalıdır?
Kendi kökündeki bitkiler çürümeye aşırı duyarlıdır. Yeni başlayanlar ve koleksiyoncular için aşılı (grafted) örnekler çok daha dayanıklı ve hızlı büyüyen bir seçenektir.
Ne sıklıkla sulanmalıdır?
Yazın toprak tamamen kuruduktan sonra (yaklaşık 10-14 günde bir) sulanmalıdır. Kışın ise sulama tamamen kesilmelidir.
Hangi toprak karışımı kullanılmalıdır?
Organik madde içermeyen veya çok az içeren (%10-20), ponza, lav taşı ve kaba kumdan oluşan tamamen mineral bazlı bir toprak kullanılmalıdır.
Doğrudan güneş ışığı sever mi?
Yarı gölge veya filtrelenmiş parlak ışığı tercih eder. Öğle saatlerindeki dik ve yakıcı güneş ışığı ince tüberküllerine zarar verebilir.
Çiçekleri ne renktir ve ne zaman açar?
İlkbahar sonu ve yaz aylarında tüberküllerin uçlarından sarı renkli, merkez kısımları parlak kırmızı-turuncu olan büyük, gösterişli çiçekler açar.
Büyüme hızı nasıldır?
Kendi kökü üzerinde oldukça yavaş büyüyen bir kaktüstür. Trichocereus veya Myrtillocactus üzerine aşılı olanlar ise çok daha hızlı gelişir.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Astrophytum caput-medusae zehirsiz bir bitkidir; kedi ve köpekler için herhangi bir toksik tehlike oluşturmaz.
Kışın sıcaklık kaç derece olmalıdır?
Kış uykusu döneminde tamamen kuru tutulmak şartıyla minimum 5°C sıcaklığa kadar dayanabilir. Don olaylarından kesinlikle korunmalıdır.
Kolları (tüberkülleri) kırılırsa ne yapılmalıdır?
Kırılan tüberküllerden yeni bitki üretmek zordur ancak steril bir şekilde kesilip kurutularak aşılama denemeleri yapılabilir. Ana bitki kesilen yerden yeni tüberküller verecektir.