Işık
Parlak Dolaylı Işık
Bol miktarda parlak, filtrelenmiş dolaylı ışık ister; doğrudan öğle güneşinden korunmalıdır.
Referans görsel Matucana charlesiorum
Charles Matucana Kaktüsü
Genel bakış
Matucana charlesiorum, Cactaceae (Kaktüsgiller) familyasına ait, küresel veya hafifçe silindirik gövde yapısıyla dikkat çeken nadir ve özel bir sukulent alt çalı türüdür. Koleksiyonerler arasında özellikle kompakt formu ve büyüleyici çiçekleri nedeniyle büyük değer görür 1. Peru'nun yüksek rakımlı dağlık bölgelerine özgü olan bu kaktüs, sert çevre koşullarına uyum sağlamış dayanıklı bir yapıya sahiptir.
Sınıflandırma ve adlandırma
Cactaceae familyasının Matucana cinsi içerisinde sınıflandırılan bu tür, ismini ünlü kaktüs araştırmacısı ve toplayıcısı Graham Charles'tan almıştır. Taksonomik olarak, cins adını Peru'daki Matucana kasabasından alır. Matucana charlesiorum, grubun diğer üyeleriyle morfolojik benzerlikler taşısa da diken yapısı ve tohum özellikleriyle ayırt edilir 2.
Doğal yayılış ve habitat
Türün doğal yaşam alanı Batı Güney Amerika'da, özellikle Peru'nun kurak ve yüksek rakımlı montan tropikal habitatları ile sınırlıdır 1. Genellikle dik, kayalık yamaçlarda ve mineral bakımından zengin, aşırı geçirgen topraklarda, deniz seviyesinden yüksek vadilerde yetişir. Bu zorlu coğrafya, bitkinin kuraklığa karşı son derece dayanıklı bir kök ve gövde yapısı geliştirmesini sağlamıştır.
Görünüm
Matucana charlesiorum, soluk yeşil ila grimsi yeşil renkte küresel bir gövdeye sahiptir. Belirgin kaburgaları üzerinde yer alan areollerden çıkan, gençken sarımsı veya kahverengimsi olan dikenler zamanla grileşir. Bitki olgunlaştıkça gövdenin tepesinden boru şeklinde, parlak kırmızı ila turuncu tonlarında büyük ve gösterişli çiçekler açar 2. Çiçeklerin zigomorfik (tek simetrili) yapısı, tozlayıcıları çekmek için evrimleşmiştir.
Kültürde bakım
Ev koşullarında yetiştirilirken bol miktarda parlak ancak filtrelenmiş güneş ışığına ihtiyaç duyar. Aşırı doğrudan güneş ışığı gövdede yanıklara yol açabileceğinden yarı gölgeli alanlar idealdir. Sulama, tamamen kuruyan toprak kontrol edilerek yapılmalı, kış aylarında ise neredeyse tamamen kesilmelidir. Bitkinin kök çürümesine karşı aşırı hassas olduğu unutulmamalıdır.
Sık görülen bakım hataları
En sık yapılan hata, özellikle drenajı yetersiz saksılarda aşırı sulama yapılmasıdır. Bu durum kök çürümesine neden olarak bitkiyi hızla öldürür. Diğer bir hata ise kış dinlenme döneminde bitkiyi sıcak ve nemli bir odada tutarak sulamaya devam etmektir; bu durum kaktüsün zayıflamasına ve çiçek açmamasına sebep olur.
Kaynaklar
- Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew. (https://powo.science.kew.org) ↩
- Anderson, E. F. (2001). The Cactus Family. Timber Press, Portland, Oregon. ↩
Sulama
10-30 Gün
Toprak tamamen kurumadan sulamayın; kış boyunca neredeyse tamamen kuru tutun.
Toprak
İyi drenajlı, pomza ve kaba kum karışımlı mineral kaktüs toprağı
Mükemmel drenajlı, pomza ve kum oranı yüksek mineral kaktüs karışımı kullanın.
Güvenlik
Evcil Hayvan Dostu
Bitki zehirli değildir ancak sivri dikenleri nedeniyle çocuklardan ve evcil hayvanlardan uzak tutulmalıdır.
Zorluk
Orta
Sulama dengesi ve kış dinlenme sıcaklığına dikkat edildiğinde orta zorlukta bir bitkidir.
Anavatan
Peru, Batı Güney Amerika
Peru'nun yüksek rakımlı montan tropikal bölgelerinde, dik ve kayalık dağ yamaçlarında, bol rüzgarlı ve mineral yönünden zengin topraklarda doğal olarak yayılış gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Matucana charlesiorum evde nasıl yetiştirilir?
Evde yetiştirirken bol ışık alan güney veya batı cepheli pencere kenarları tercih edilmelidir. Aşırı sıcak yaz günlerinde tül arkasından filtrelenmiş güneş ışığı alması sağlanmalı ve kaktüs toprağı kullanılmalıdır.
Bu kaktüsü ne sıklıkla sulamalıyım?
Yaz aylarında yaklaşık 10 günde bir, toprak tamamen kuruduğunda sulanmalıdır. Kışın ise sulama ayda bire indirilerek veya tamamen kesilerek toprak kuru tutulmalıdır.
Matucana charlesiorum için en uygun saksı toprağı hangisidir?
Geleneksel torflu topraklar uygun değildir. %50 pomza, lav taşı veya kaba kum içeren, su süzme kapasitesi çok yüksek mineral ağırlıklı kaktüs karışımları kullanılmalıdır.
Hangi sıcaklıklarda zarar görür?
Bu kaktüs 5°C'nin altındaki sıcaklıklarda zarar görebilir. Kışın don olaylarından korunmalı, ideal olarak 5-10°C arasında serin bir ortamda dinlendirilmelidir.
Çiçek açması için ne yapmalıyım?
Çiçeklenmeyi teşvik etmek için bitkiye kışın mutlaka soğuk dinlenme dönemi yaşatmalı ve bu süreçte sulama yapmamalısınız. İlkbaharda ise bol miktarda parlak ışık almalıdır.
Matucana charlesiorum hızlı büyür mü?
Hayır, diğer birçok kaktüs gibi yavaş büyüyen bir türdür. Sabırlı olunmalı ve büyümeyi hızlandırmak için aşırı gübrelemeden kaçınılmalıdır.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Kimyasal olarak evcil hayvanlar için zehirli değildir. Ancak üzerindeki keskin dikenler kedi ve köpeklerin ağız veya patilerine fiziksel zarar verebilir.
Gövdede yumuşama neyin belirtisidir?
Gövdenin tabanında veya yanlarında yumuşama genellikle aşırı sulamadan kaynaklanan kök çürümesinin belirtisidir. Sulama hemen kesilmeli, gerekirse sağlıklı kısımlar çelik olarak kurtarılmalıdır.
Saksı değişimi ne zaman yapılmalıdır?
Saksı değişimi 2-3 yılda bir, ilkbahar başında ve sadece bitki mevcut saksısına tamamen sığmadığında yapılmalıdır. Değişim sonrası kaktüse birkaç gün su verilmemelidir.
Matucana charlesiorum gübrelenmeli midir?
Aktif büyüme dönemi olan ilkbahar ve yaz aylarında, yüksek potasyumlu kaktüs gübresi yarı yarıya seyreltilerek ayda bir kez uygulanabilir. Sonbahar ve kışın gübre verilmez.