Işık
Tam Güneş
Günde en az 6 saat doğrudan güneş ışığı alabileceği, güneye bakan bol güneşli alanları tercih eder.
Referans görsel Opuntia matudae
Xoconostle
Genel bakış
Opuntia matudae, halk arasında ekşi dikenli incir veya 'Xoconostle' adıyla bilinen, Cactaceae (kaktüsgiller) familyasına ait çok yıllık, çalı formlu bir kaktüs türüdür. Özellikle Meksika mutfağında ekşi meyveleri için tarımsal olarak yetiştirilen bu tür, kurak ortamlara mükemmel uyum sağlamış dayanıklı yapısıyla öne çıkar 1.
Sınıflandırma ve adlandırma
Tür, ilk kez botanik literatüründe Helia Bravo-Hollis tarafından tanımlanmıştır. Bilimsel adı olan Opuntia matudae, Meksikalı ünlü botanikçi Eizi Matuda'nın anısına verilmiştir. Klasik dikenli incir kaktüsleri (Prickly Pear) grubu içerisinde yer alır ve meyvesinin asidik karakteriyle diğer kuzenlerinden ayrılır 2.
Doğal yayılış ve habitat
Meksika'ya endemik olan bu tür; Durango, Guanajuato, Jalisco, Michoacán, San Luis Potosí ve Zacatecas gibi ülkenin merkezi ve kuzey eyaletlerinde yaygındır 1. Çöl alanlarında, kuru çalılıklarda ve kireçtaşlı yamaçlarda, deniz seviyesinden 1500 ila 2500 metre yüksekliklerde doğal olarak gelişim gösterir 3.
Görünüm
Opuntia matudae, 1 ila 2.5 metre boylanabilen, yoğun dallanan etli bir çalıdır. Gövde bölümleri (kladodlar) oval veya ters yumurta biçimli, grimsi yeşil renkli ve pürüzsüz yüzeylidir. Areolleri gri yünlüdür ve sarımsı dikenler taşır. İlkbahar aylarında açan sarı çiçekleri, daha sonra ekşi, kalın kabuklu ve uzun süre bitki üzerinde dökülmeden kalabilen pembe-kırmızımsı meyvelere (Xoconostle) dönüşür 2.
Kültürde bakım
Tam güneş alan, güneye bakan pencereler veya açık bahçeler bu tür için idealdir. İyi drene edilmiş, kumlu ve pomza yönünden zengin toprak karışımları kök çürümesini önler. Sulama, büyüme dönemi olan ilkbahar ve yaz aylarında toprak tamamen kuruduktan sonra yapılmalı; kışın ise neredeyse tamamen kesilmelidir 3.
Sık görülen bakım hataları
En sık yapılan hata, aşırı sulama ve drenajı yetersiz ağır killi toprak kullanımıdır. Bu durum kök çürümesine yol açar. Ayrıca kış aylarında sıcak ve nemli ortamda tutulması bitki formunun bozulmasına (etiyolasyon) ve çiçeklenmemesine neden olur 1.
Kaynaklar
Sulama
10-30 Gün
Sadece toprak tamamen kuruduğunda sulayın; kış boyunca sulamayı ayda bire kadar düşürün.
Toprak
İyi drenajlı, kumlu ve taşlı kaktüs toprağı
Yüksek drenajlı, pomza, perlit ve kaba kum karışımlı kaktüs toprağı kullanılmalıdır.
Güvenlik
Temas/Yutma Riski
Meyve ve gövdesinde glochid adı verilen çok ince, görünmez dikenler bulunur. Cilde batması halinde tahriş edebilir.
Zorluk
Kolay
Son derece dayanıklıdır; ihmal edilmeye ve kuraklığa karşı yüksek tolerans gösterir.
Anavatan
Meksika (Merkezi ve Kuzey Eyaletleri)
Meksika'nın yüksek rakımlı kuru vadilerinde, yarı kurak çöl ekosistemlerinde ve kireçtaşlı dağlık yamaçlarda doğal olarak yetişir.
Sıkça Sorulan Sorular
Opuntia matudae (Xoconostle) meyveleri yenir mi?
Evet, meyveleri yenilebilir ancak oldukça ekşidir. Meksika mutfağında çorbalarda, soslarda (salsa) ve güveçlerde tat verici olarak sıklıkla kullanılır.
Saksıda Xoconostle yetiştirirken ne kadar sulama yapmalıyım?
Yazın toprak tamamen kuruduktan sonra (yaklaşık 10 günde bir) derinlemesine sulayın. Kışın ise sulamayı ayda bir olacak şekilde neredeyse tamamen kesin.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Toksik kimyasallar içermez ancak üzerindeki mikroskobik dikenler (glochid) evcil hayvanların ağız ve patilerinde ciddi tahrişlere neden olabilir. Uzak tutulmalıdır.
Hangi toprak türünü tercih eder?
Kireçli, bol kumlu, pomza ve perlit karışımlı, su süzme kapasitesi çok yüksek kaktüs topraklarını tercih eder.
Xoconostle kaktüsüm neden sararıyor ve yumuşuyor?
Bu genellikle aşırı sulama veya yetersiz drenaj kaynaklı kök çürümesinin belirtisidir. Sulamayı hemen kesin ve bitkiyi kuru bir toprağa aktarın.
Kış soğuklarına dayanıklı mıdır?
Kuru kalması şartıyla kısa süreliğine -5°C dereceye kadar soğuklara dayanabilir. Don olaylarından korunmalıdır.
Ev içinde nerede konumlandırılmalıdır?
Doğrudan güneş alan güney veya batı cepheli pencerelerin hemen önü saksıda bakımı için en uygun konumdur.
Çiçek açması için ne yapmalıyım?
Kışın serin ve tamamen kuru bir dinlenme dönemi geçirmesini sağlayın. İlkbahardan itibaren bol güneş ve hafif gübreleme çiçeklenmeyi teşvik eder.
Gövdesinden kopan yapraklarla çoğaltılabilir mi?
Evet, olgun bir kladodu (yaprağı) kırıp yara yerinin birkaç gün kurumasını bekledikten sonra doğrudan kuru kaktüs toprağına dikerek kolayca köklendirebilirsiniz.
Büyüme hızı nasıldır?
Doğru güneş ve sulama koşullarında orta hızda büyür. Saksıda bakıldığında yılda birkaç yeni gövde bölümü (kulak) üretebilir.