Işık
Parlak Dolaylı Işık
Yarı gölgeli veya tül arkasından filtrelenmiş parlak ışık alan yerleri sever; yakıcı öğle güneşinden korunmalıdır.
Referans görsel Deamia testudo
Tosbağa Kaktüsü
Genel bakış
Deamia testudo, kaktüsgiller (Cactaceae) familyasına ait, tropikal ormanlarda ağaçlar veya kayalar üzerinde tırmanarak yaşayan sıra dışı bir epifitik ve litofitik kaktüs türüdür. Halk arasında gövde yapısının kablumbağa kabuğuna benzerliğinden dolayı "Tosbağa Kaktüsü" veya "Kaplumbağa Kaktüsü" olarak bilinir. Geniş, yassılaşmış lobları ve ağaç gövdelerine sıkıca tutunmasını sağlayan güçlü hava kökleri ile dikkat çeker 1.
Sınıflandırma ve adlandırma
Tür ilk olarak 1837 yılında Cereus testudo adıyla tanımlanmıştır. Daha sonra Britton ve Rose tarafından kendi cinsi olan Deamia altına taşınmıştır. Tür adı olan testudo, Latince'de "kaplumbağa" veya "tosbağa" anlamına gelir ve bitkinin yaşlandıkça matlaşan, pullu ve geniş segmentli gövde yapısına atıfta bulunur 2.
Doğal yayılış ve habitat
Deamia testudo, başta Güney Meksika, Belize, Guatemala, Honduras ve Kosta Rika olmak üzere Orta Amerika'nın mevsimsel olarak kurak tropikal ormanlarında doğal olarak yetişir 1. Genellikle deniz seviyesinden 800 metre yüksekliğe kadar olan nemli veya yarı kurak alçak arazi ormanlarında, büyük ağaçların gövdelerine veya dik kireçtaşı kayalıklarına tutunmuş halde bulunur.
Görünüm
Bitki, 3 ila 8 loblu, geniş kanat benzeri kaburgalara sahip sürünerek veya tırmanarak büyüyen segmentli gövdelere sahiptir. Gövdeler 10-30 cm genişliğe ulaşabilir ve yeşilden grimsi yeşile dönen bir renge sahiptir. Areolleri bol miktarda sarımsı veya kahverengimsi batıcı dikenler taşır. Geceleri açan, krem-beyaz renkli, huni biçimindeki devasa çiçekleri (25 cm çapa kadar) son derece hoş kokuludur 2.
Kültürde bakım
Ev ortamında yetiştirilirken asılı saksılar veya ağaç kabuğu montajları tercih edilmelidir. Doğrudan yakıcı güneş yerine filtrelenmiş parlak ışık ister. Epifitik doğası gereği, toprağının humusça zengin ancak çok geçirgen olması gerekir. Sulama, saksı harcı kurudukça yapılmalı, kışın ise belirgin şekilde azaltılmalıdır 1.
Sık görülen bakım hataları
Aşırı sulama ve drenajı yetersiz ağır bahçe toprağı kullanımı kök çürümesine yol açan en yaygın hatadır. Ayrıca yetersiz ışık, gövdelerin cılızlaşmasına (etiyolasyon) ve bitkinin çiçek açmamasına neden olur.
Kaynaklar
Sulama
6-18 Gün
Aktif büyüme döneminde toprak kurudukça sulanmalı, kış dinlenme döneminde ise sulama minimuma indirilmelidir.
Toprak
Zengin ve geçirgen, bol humuslu, perlitli epifitik kaktüs karışımı.
Kireçsiz, zengin humuslu, çam kabuğu ve kaba perlit içeren geçirgen epifit harcı kullanılmalıdır.
Güvenlik
Evcil Hayvan Dostu
Dikenleri ince ve batıcıdır. Evcil hayvanlar için toksik olmasa da mekanik hasarı önlemek için çocuklardan uzak tutulmalıdır.
Zorluk
Orta
Epifitik kaktüs bakımına aşina olanlar için orta zorluktadır; aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Anavatan
Meksika ve Orta Amerika
Meksika'nın güneyinden Honduras ve Belize'ye kadar uzanan nemli neotropikal ormanlarda, genellikle ağaç gövdelerinde epifit olarak veya kireçtaşı kayalıklarında litofit olarak yaşar.
Sıkça Sorulan Sorular
Tosbağa kaktüsü evde saksıda nasıl yetiştirilir?
Evde yetiştirirken mutlaka süzek ve delikli asılı saksılar tercih edilmelidir. Doğal epifitik yapısı gereği normal kaktüs toprağı yerine ağaç kabuğu, perlit ve humus karışımı topraklar kullanılmalıdır.
Tosbağa kaktüsü ne kadar sıklıkla sulanmalıdır?
Yaz aylarında toprağı kurudukça (yaklaşık 6 günde bir) derinlemesine sulayın. Kışın ise bitki dinlenme dönemine girdiğinden sulama aralığını 15-20 güne kadar açın.
Hangi güneş ışığı koşullarını tercih eder?
Parlak ama tül arkasından süzülen dolaylı ışığı sever. Doğrudan öğle güneşi gövdede sararma ve yanıklara yol açabilir; doğu veya batı cepheli pencereler idealdir.
Tosbağa kaktüsü için en uygun toprak karışımı hangisidir?
Epifit kaktüsler için hazırlanan; 1 kısım çam kabuğu, 1 kısım perlit ve 1 kısım lifli torf karışımı en ideal topraktır. Sıkışan ve çamurlaşan topraklardan kaçının.
Tosbağa kaktüsü ne zaman ve nasıl çiçek açar?
Genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında çiçek açar. Çiçekleri devasa boyutta, krem-beyaz renkli olup geceleri açar ve sadece bir gece açık kalır ancak yoğun kokuludur.
Büyüme hızı nasıldır ve boyu ne kadar uzar?
Orta hızda büyüyen bir bitkidir. Doğru bakım, yeterli nem ve dolaylı ışıkla gövdeleri tırmanarak metrelerce (1-3 metre) uzayabilir.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Kimyasal olarak toksik değildir; yani kedi ve köpekler için zehirsiz bir bitkidir. Ancak gövde üzerindeki ince dikenler evcil hayvanların ağız ve patilerine batarak fiziksel zarar verebilir.
Sarımsı veya kahverengi gövde lekeleri neden oluşur?
Bu lekeler genellikle aşırı sulama kaynaklı kök çürümesinin veya bitkinin çok fazla doğrudan güneş ışığına maruz kalıp yanmasının bir göstergesidir.
Havai kökler ne işe yarar, bunları kesmeli miyim?
Havai kökler bitkinin ağaçlara tutunmasını ve havadaki nemi almasını sağlar. Bitkinin sağlığı için kesinlikle kesilmemelidir.
Kış aylarında sıcaklık koruması nasıl olmalıdır?
Tropikal kökenli olduğundan don olaylarına karşı tamamen dayanıksızdır. Kışın ortam sıcaklığının 10°C'nin altına düşmemesine özen gösterilmelidir.