Epithelantha polycephala

Çok Başlı Düğme Kaktüsü

Genel bakış

Epithelantha polycephala, Cactaceae familyasına ait, minyatür boyutlu ve kümelenme eğilimi gösteren benzersiz bir kaktüs türüdür. Gövdesini kaplayan sık, beyaz dikenleri sayesinde adeta küçük beyaz düğmeleri veya iplik yumaklarını andırır. Doğal ortamında zorlu çöl koşullarına uyum sağlamış olan bu bitki, yavaş büyüme hızı ve estetik duruşuyla koleksiyoncular arasında oldukça popülerdir 1.

Sınıflandırma ve adlandırma

Epithelantha cinsi içinde sınıflandırılan bu tür, "polycephala" sıfatını Yunancadaki "çok başlı" kelimesinden alır. Bu adlandırma, bitkinin yaşlandıkça tabandan bolca yavrulayarak çoklu baş grupları oluşturma eğilimini doğrudan yansıtır. Genellikle düğme kaktüsü (Button Cactus) grubu içerisinde değerlendirilir 2.

Doğal yayılış ve habitat

Meksika'nın kuzey ve doğu eyaletlerinde (Coahuila, San Luis Potosí, Nuevo León ve Zacatecas) geniş yayılış gösterir. Genellikle kireçtaşından oluşan kayalık yamaçlarda, yarı kurak çöl çalıları arasında ve dik sarp arazilerde, sığ yarıklar içinde gelişim gösterir 1.

Görünüm

Gövdeleri küremsi veya hafif silindirik olup, çapları genellikle 2-5 cm arasındadır. Epidermis, bitkiyi güneş ışınlarından koruyan çok sayıda küçük, sık yerleşimli areollerden çıkan beyaz dikenlerle tamamen kaplıdır. İlkbahar ve yaz aylarında tepe noktasından küçük, pembe veya krem renkli çiçekler açar. Çiçeklerin ardından parlak kırmızı, silindirik meyveler oluşur 2.

Kültürde bakım

Ev ortamında yetiştirilirken son derece geçirgen, neredeyse tamamen mineral bazlı bir toprak karışımına ihtiyaç duyar. Kireçtaşı kırıntıları, pomza ve lav taşı karışımı idealdir. Sulama, saksı harcı tamamen kuruduktan sonra yapılmalı, kış aylarında ise neredeyse tamamen kesilmelidir. Bolca parlak, filtrelenmiş güneş ışığı sağlıklı gelişim ve sık diken yapısı için şarttır.

Sık görülen bakım hataları

En büyük tehlike aşırı sulama ve drenajı yetersiz saksılardır. Aşırı nem, bitkinin kök sisteminin ve gövdesinin hızla çürümesine neden olur. Ayrıca yetersiz ışık, gövdenin formunun bozularak yukarı doğru cılız uzamasına (etiyolasyon) yol açar.

Kaynaklar

  1. Plants of the World Online (POWO), Kew Royal Botanic Gardens.
  2. Anderson, E. F. (2001). The Cactus Family. Timber Press, Portland, Oregon.
Işık

Parlak Dolaylı Işık

Doğrudan yakıcı güneş yerine bol miktarda parlak, filtrelenmiş ışık tercih eder.

Sulama

12-35 Gün

Sadece saksı toprağı tamamen kuruduğunda sulayın; kışın sulamayı durdurun.

Toprak

Çok yüksek drenajlı, kireçtaşı ve pomza ağırlıklı mineral toprak karışımı.

Kireçtaşı ve pomza ağırlıklı, organik madde oranı çok düşük mineral karışım.

Güvenlik

Evcil Hayvan Dostu

Dikenleri ince ve batıcıdır ancak zehirli değildir; evcil hayvanlar için güvenlidir.

Zorluk

Orta

Çürümeye karşı hassas olduğundan sulama disiplini gerektirir; orta zorluktadır.

Anavatan

Meksika (Kuzey ve Doğu Bölgeleri)

Meksika'nın Coahuila, San Luis Potosí, Nuevo León ve Zacatecas eyaletlerinde, kireçtaşından oluşan dik ve kayalık çöl yamaçlarında doğal olarak yetişir.

Sıkça Sorulan Sorular

Epithelantha polycephala ne sıklıkla sulanmalıdır?
Yaz aylarında saksı toprağı tamamen kuruduktan sonra (yaklaşık 10-14 günde bir) sulanmalıdır. Kış boyunca ise neredeyse hiç sulanmamalı, toprak kuru bırakılmalıdır.
Bu kaktüs evcil hayvanlar için zehirli midir?
Hayır, zehirli değildir. Ancak üzerindeki ince dikenler batabileceği için evcil hayvanların ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde tutulması önerilir.
En uygun toprak karışımı nasıl olmalıdır?
Bol miktarda ponza, lav taşı ve kireçtaşı kırığı içeren, organik madde oranı çok düşük (%10-20) tamamen mineral bazlı bir toprak karışımı kullanılmalıdır.
Doğrudan güneş ışığına maruz kalabilir mi?
Evet, ancak çok sıcak yaz günlerinde öğle güneşinin yakıcı etkisinden korunmalı, bolca parlak ve filtrelenmiş güneş ışığı almalıdır.
Çok Başlı Düğme Kaktüsü ne kadar hızlı büyür?
Oldukça yavaş büyüyen bir türdür. Tohumdan veya yavru ayırmadan olgun boyutuna ulaşması ve kümelenmesi birkaç yıl sürer.
Saksı değişimi ne zaman yapılmalıdır?
Kökleri saksıyı tamamen doldurduğunda, genellikle 2-3 yılda bir, ilkbahar başında ve kuru toprağa aktarılarak yapılmalıdır.
Kışın kaktüsümü nerede saklamalıyım?
Don tehlikesi olmayan, soğuk (5-10°C) ve nemsiz, aydınlık bir odada kış uykusuna yatırılması çiçeklenmeyi teşvik eder.
Çiçek açması için ne yapmalıyım?
Kışın soğuk ve tamamen kuru bir dinlenme dönemi geçirmesini sağlamak ve ilkbaharda bol güneş ışığı sunmak çiçeklenmeyi tetikler.
Gövdesinin uzayıp şeklinin bozulması (etiyolasyon) nasıl önlenir?
Bu durum yetersiz ışık aldığının göstergesidir. Bitkiyi hemen daha aydınlık, filtrelenmiş güneş alan bir pencere önüne taşımalısınız.
Yavrularını ayırarak çoğaltabilir miyim?
Evet, ilkbaharda gövde tabanından oluşan yavruları keskin, steril bir bıçakla ayırıp, yara yerinin kurumasını bekledikten sonra dikebilirsiniz.