Işık
Tam Güneş
Tam gün doğrudan güneş ışığı ve yoğun aydınlatma ister.
Referans görsel Melocactus deinacanthus
Sıra Dışı Kavun Kaktüsü
Genel bakış
Melocactus deinacanthus, Cactaceae familyasına ait son derece nadir ve görkemli bir kaktüs türüdür. Bu tür, tepesinde taşıdığı kırmızımsı keçemsi ve dikenli "cephalium" yapısı ile kaktüs koleksiyoncuları arasında oldukça değerlidir 1. Mevsimsel olarak kurak tropikal iklimlere adapte olmuş bu bitki, tipik bir sukulent çalı formuna sahiptir.
Sınıflandırma ve adlandırma
Cactaceae familyasının Melocactus cinsi altında sınıflandırılır. Melocactus cinsi, olgunluğa eriştiklerinde gövdelerinin üzerinde çiçek taşıyan özelleşmiş bir keçe yapısı (cephalium) geliştirmeleriyle tanınır. Spesifik sıfatı olan "deinacanthus", Grekçe'de "korkunç" veya "olağanüstü" anlamına gelen deinos ve "diken" anlamına gelen akantha kelimelerinden türetilmiştir; bu durum bitkinin güçlü ve sert diken yapısına işaret eder 2.
Doğal yayılış ve habitat
Melocactus deinacanthus, Brezilya'nın kuzeydoğu eyaletlerine (özellikle Bahia) endemiktir. Genellikle yarı kurak Caatinga bitki örtüsünde, kuvarsit veya gnays gibi sert kayalık yüzeylerde ve çıplak kaya çatlaklarında yetişir 2. Bu bölgelerde sıcak ve mevsimsel olarak kurak tropikal iklim hakimdir.
Görünüm
Gövdeleri gençken küremsi, yaşlandıkça hafifçe silindirik hale gelir ve genellikle soluk yeşil ila grimsi-yeşil renktedir. 10 ila 12 adet belirgin dikey dilime sahiptir. Güçlü, grimsi-kahverengi veya pembemsi-gri dikenleri oldukça serttir. Bitki olgunlaştığında (yaklaşık 10-15 yıl sonra), tepesinde beyaz yünlü tüyler ve kırmızımsı kıllardan oluşan belirgin bir cephalium oluşturur. Bu yapı oluştuktan sonra gövde büyümesi durur ve küçük pembe çiçekler ile pembe meyveler sadece bu cephalium içinden çıkar 1.
Kültürde bakım
Melocactus deinacanthus, diğer kaktüslere kıyasla hassas kök yapısı nedeniyle yüksek bakım zorluğuna sahiptir. Bol miktarda parlak, doğrudan güneş ışığına ihtiyaç duyar. Sulama, büyüme mevsiminde toprak tamamen kuruduktan sonra yapılmalı, kışın ise kök çürümesini önlemek için minimuma indirilmelidir. Tropikal kökenli olduğundan don olaylarına karşı tamamen hassastır ve kış sıcaklığının 12°C'nin altına düşmemesi gerekir 3.
Sık görülen bakım hataları
En büyük hata aşırı sulama ve drenajı zayıf saksı toprağı kullanımıdır. Ayrıca kış aylarında soğuk ve nemli ortamda bırakılması, bitkinin köklerinin hızla çürümesine neden olur. Cephalium oluştuktan sonra bitkinin saksı değişimi yapılması köklere zarar verebileceği için önerilmez.
Kaynaklar
- Taylor, N. P. (1991). The Genus Melocactus (Cactaceae) in Central and South America. Bradleya, 9, 1–80. ↩
- IUCN Red List. Melocactus deinacanthus - Species Assessment. https://www.iucnredlist.org ↩
- Anderson, E. F. (2001). The Cactus Family. Timber Press, Portland, Oregon. ↩
Sulama
10-30 Gün
Yazın toprağı kurudukça sulayın, kışın ise neredeyse tamamen kuru bırakın.
Toprak
İyi drenajlı, mineral bakımından zengin, kumlu ve kireçli kaktüs toprağı.
Yüksek gözenekli, kumlu ve mineral yönünden zengin kaktüs karışımları.
Güvenlik
Evcil Hayvan Dostu
Zehirsizdir ancak sert ve keskin dikenleri fiziksel yaralanmalara sebep olabilir.
Zorluk
Zor
Yüksek hassasiyetli kökleri ve kış sıcaklığı hassasiyeti nedeniyle uzman bakımı gerektirir.
Anavatan
Brezilya (Bahia)
Kuzeydoğu Brezilya'daki kurak Caatinga biyomuna özgüdür. Genellikle çıplak kuvarsit ve gnays kaya çıkıntılarının üzerindeki dar çatlaklarda, aşırı güneş altında yetişir.
Sıkça Sorulan Sorular
Melocactus deinacanthus saksıda yetiştirilebilir mi?
Evet, ancak çok iyi süzek, mineral ağırlıklı bir toprak karışımı ve gözenekli (örneğin killi veya terracotta) bir saksı kullanılmalıdır. Hassas kökleri nedeniyle saksı değişimi nadiren yapılmalıdır.
Tepesindeki şapka (cephalium) ne zaman oluşur?
Cephalium yapısı, bitki yaklaşık 10 ila 15 yaşına gelip olgunluğa ulaştığında gelişmeye başlar. Bu yapı oluştuktan sonra kaktüsün gövdesi dikey olarak büyümeyi durdurur.
Kışın bu kaktüsü ne sıklıkla sulamalıyım?
Kış aylarında sulama neredeyse tamamen kesilmelidir. Bitkiyi 12°C'nin üzerindeki kuru ve ılık bir odada tutup ayda maksimum bir kez çok az su vermek yeterlidir.
Melocactus deinacanthus evcil hayvanlar için zehirli midir?
Kimyasal olarak zehirli değildir ve evcil hayvanlar için 'safe' (güvenli) kabul edilir. Ancak çok güçlü ve keskin dikenleri ciddi fiziksel yaralanmalara neden olabilir.
Hangi toprak tipini kullanmalıyım?
Klasik torflu topraklar bu tür için ölümcüldür. Bol pomza, lav taşı, kaba kum ve az miktarda bahçe toprağı içeren yüksek mineral oranlı kaktüs karışımları tercih edilmelidir.
Melocactus deinacanthus ne kadar hızlı büyür?
Büyüme hızı oldukça yavaştır. Tohumdan olgunluk ve cephalium üretme aşamasına gelmesi uzun yıllar ve sabır gerektirir.
Bitkimin köklerinin çürüdüğünü nasıl anlarım?
Gövdede yumuşama, sararma veya saksı dibinde ekşi bir koku kök çürümesinin belirtileridir. Melocactus türlerinde kök çürümesi başladığında kurtarmak oldukça zordur.
Yazın doğrudan güneş altına koyabilir miyim?
Evet, bu tür yoğun doğrudan güneş ışığına adapte olmuştur. Ancak kıştan sonra bahar güneşine çıkarılırken yavaş yavaş alıştırılmalıdır.
Çiçekleri ne renktir ve nerede açar?
Çiçekleri küçük, pembe veya magenta tonlarındadır. Sadece bitkinin tepesindeki keçe benzeri cephalium yapısının içinden çıkar.
Saksı değişimini ne sıklıkla yapmalıyım?
Sadece genç dönemde, 3-4 yılda bir ve çok dikkatli yapılmalıdır. Cephalium oluştuktan sonra bitkinin kökleri rahatsız edilmemelidir, aksi takdirde bitki ölebilir.