Işık
Tam Güneş
Doğrudan ve tam gün güneş ışığı; formunu koruması ve sağlıklı büyümesi için şarttır.
Referans görsel Opuntia chaffeyi
Yeraltı Küreği Kaktüsü
Genel bakış
Opuntia chaffeyi, Cactaceae (Kaktüsgiller) familyasına ait, yeraltında kalın yumrulu bir kök sistemi geliştiren ve kışın toprak üstü kısımları kuruyarak dökülebilen son derece nadir ve sıra dışı bir kaktüs türüdür 1. Alışılagelmiş geniş gövdeli Opuntia (kaynanadili) türlerinden farklı olarak, ince gövde yapısı ve geofitik (yeraltı organlı) yaşam formu ile bilinir.
Sınıflandırma ve adlandırma
Tür ilk kez 1913 yılında Britton ve Rose tarafından Dr. Elswood Chaffey'in topladığı örnekler üzerinden tanımlanmıştır 2. Opuntia cinsi içerisinde, silindirik veya hafif basık narin gövdeleri ve belirgin yumrulu kökü nedeniyle evrimsel olarak oldukça izole bir konumda yer alır.
Doğal yayılış ve habitat
Meksika'nın kuzey-orta eyaletlerinde (Zacatecas, Durango, San Luis Potosí, Querétaro, Guanajuato) dar bir yayılış alanına sahiptir 1. Çakıllı, kireçli çöl steplerinde, kurak çalı topluluklarının gölgesinde veya açık düzlüklerde yetişir. Aşırı otlatma ve tarım alanı açma faaliyetleri nedeniyle vahşi popülasyonu kritik derecede tehlike (CR) altındadır 3.
Görünüm
Bitki, toprak altında çapı 15 cm'ye ulaşabilen etli bir yumru geliştirir. Toprak üstü sürgünleri 5-15 cm boyunda, 0.5 cm kalınlığında, yıllık olarak yenilenen narin eklemlerden oluşur. Sürgünler grimsi-yeşil renklidir. Areollerde ince beyaz dikenler ve glokid adı verilen minik, batıcı tüyler yer alır. Çiçekleri genellikle sarımsı veya açık sarı renktedir.
Kültürde bakım
Koleksiyoncular için yetiştirilmesi özen isteyen bir türdür. Süzek, mineral açısından zengin ve kumlu bir toprak karışımı şarttır. Yaz aylarında aktif büyüme döneminde toprak tamamen kurudukça sulanmalıdır. Kış dinlenme döneminde ise yumrunun çürümesini önlemek için sulama tamamen kesilmeli ve kuru tutulmalıdır.
Sık görülen bakım hataları
En sık yapılan hata, özellikle sonbahar ve kış aylarında aşırı sulamadır. Islak toprak, yeraltındaki hassas yumrunun hızla çürümesine (yumru çürüklüğü) yol açar. Ayrıca yetersiz ışık, sürgünlerin cılızlaşmasına ve formunu kaybetmesine neden olur.
Kaynaklar
Sulama
12-30 Gün
Toprak tamamen kurumadan sulamayın; kış boyunca tamamen kuru tutulmalıdır.
Toprak
İyi drenajlı, kumlu ve kireçli kaktüs karışımı
Kireçli, yüksek drenajlı kum ve ponza karışımlı kaktüs toprağı tercih edilmelidir.
Güvenlik
Temas/Yutma Riski
Minik glokid dikenleri deriye kolayca batabilir; saksı değişiminde eldiven kullanılmalıdır.
Zorluk
Orta
Yumru yapısı nedeniyle aşırı sulamaya aşırı duyarlıdır, orta seviye tecrübe gerektirir.
Anavatan
Meksika (Zacatecas, Durango, San Luis Potosí, Querétaro, Guanajuato)
Meksika'nın kuzey ve orta kesimlerindeki kurak düzlüklerde, kireçtaşlı topraklarda ve çöl çalılıklarının koruması altında doğal olarak yayılış gösterir. Yerel ekosistemdeki kurak dönemleri yeraltı yumrusu sayesinde atlatır.
Sıkça Sorulan Sorular
Opuntia chaffeyi nedir ve onu diğer kaktüslerden ayıran özellik nedir?
Opuntia chaffeyi, toprak altında büyük, etli bir yumru geliştiren geofitik (yeraltı organı olan) nadir bir kaktüstür. Klasik kaynanadili kaktüslerinin aksine çok ince gövdelere sahiptir.
Saksıda yetiştirirken nasıl bir toprak kullanılmalıdır?
Bol miktarda pomza, dere kumu ve perlit içeren, mineral yönünden zengin, kireçli ve yüksek geçirgenliğe sahip kaktüs toprakları tercih edilmelidir.
Bu kaktüs ne sıklıkla sulanmalıdır?
Yaz aylarında toprak tamamen kuruduktan sonra (yaklaşık 12 günde bir) sulanmalıdır. Kışın ise yumrunun çürümesini önlemek için sulama tamamen kesilmelidir.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Toksik maddeler içermez ancak areollerindeki görünmez glokid dikenleri evcil hayvanların patilerine ve ağzına batarak ciddi tahrişe neden olabilir.
Hangi ışık ortamında bakılmalıdır?
Günde en az 6 saat doğrudan güneş ışığı alabileceği, güney veya batı cepheli pencerelerin önünde veya açık havada bakılmalıdır.
Opuntia chaffeyi kışın neden yaprak/gövde döker?
Doğal yaşam döngüsünde aşırı soğuk veya kurak dönemlerde toprak üstü narin gövdeleri kuruyup dökülebilir; bitki kışı yeraltı yumrusunda canlı geçirir.
Saksı seçimi nasıl olmalıdır?
Yeraltı yumrusunun rahatça gelişebilmesi için sığ saksılar yerine derin ve drenaj deliği olan kil saksılar tercih edilmelidir.
Bu kaktüs ne kadar hızlı büyür?
Oldukça yavaş büyüyen bir türdür. Enerjisinin büyük kısmını toprak altındaki yumruyu büyütmeye harcar.
Çiçek açar mı ve çiçekleri ne renktir?
Evet, ilkbahar sonu veya yaz başında açan soluk sarı veya sarımsı beyaz renkli, narin çiçeklere sahiptir.
Kışın kaç dereceye kadar dayanabilir?
Tamamen kuru tutulması şartıyla kısa süreliğine -5°C dereceye kadar soğuklara dayanabilir, ancak don riskinden korunması önerilir.