Işık
Tam Güneş
Gün boyu doğrudan ve tam güneş ışığı ister; gölgede mor rengini kaybeder.
Opuntia macrocentra
Mor Kaktüs
Genel bakış
Opuntia macrocentra, yaygın olarak mor kaktüs veya mor dikenli incir kaktüsü olarak bilinen, Cactaceae (Kaktüsgiller) familyasından göz alıcı bir çöl bitkisidir. Kuraklığa dayanıklılığı ve soğuk kış aylarında veya yoğun güneş altında belirginleşen morumsu-eflatun gövde rengi ile ünlüdür 1. Peyzajda ve kurakçıl bahçelerde estetik değeri nedeniyle sıklıkla tercih edilir.
Sınıflandırma ve adlandırma
Caryophyllales takımının Cactaceae familyasına ve Opuntia cinsine ait olan bu tür, ilk kez 1856 yılında George Engelmann tarafından tanımlanmıştır. Türün bilimsel adı olan 'macrocentra', Yunancada 'büyük' anlamına gelen 'makros' ve 'diken' anlamına gelen 'kentron' kelimelerinden türetilmiş olup, gövdenin üst kısmından çıkan belirgin uzun siyah-kahverengi dikenlerine atıfta bulunur 2.
Doğal yayılış ve habitat
Bu kaktüs türünün anavatanı esas olarak Kuzey Amerika'nın güneybatısıdır 1. Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas, Arizona ve New Mexico eyaletleri ile Meksika'nın kuzeyindeki Chihuahua ve Coahuila bölgelerinde, kuru çalılıklarda, kumlu veya kayalık çöl yamaçlarında deniz seviyesinden 900 ila 1500 metre yüksekliklerde doğal olarak yetişir 2.
Görünüm
Opuntia macrocentra, 60 ila 100 cm boylanabilen, çalı formlu bir kaktüstür. Gövde pedleri (kladodlar) yuvarlak veya oval olup, stres altında (susuzluk, soğuk) mor bir renk alan mavimsi-yeşil bir tona sahiptir. Areollerden çıkan uzun, koyu renkli dikenler 5 ila 10 cm uzunluğa erişebilir. İlkbahar sonlarında açan çiçekleri parlak sarı renklidir ve merkezleri kırmızımsı-turuncu tonlardadır 1. Çiçeklenmeyi takiben mor-kırmızı, etli meyveler oluşur.
Kültürde bakım
Bu kaktüs, süzek ve kumlu bir toprak karışımında, tam güneş alan alanlarda çok iyi gelişir. Sulama, saksı toprağının tamamen kuruması beklendikten sonra yapılmalıdır. Kış aylarında ise sulama neredeyse tamamen kesilmelidir. Soğuğa oldukça dayanıklı olup, kuru kalmak şartıyla -12°C dereceye kadar hayatta kalabilir.
Sık görülen bakım hataları
Aşırı sulama ve killi, ağır toprak seçimi bitkide hızla kök çürümesine yol açar 1. Ayrıca gölgede tutulduğunda gövde pedleri mor rengini kaybederek yeşile döner ve bitki etiole (ışıksız kalarak cılız ve uzun büyüme) olur.
Kaynaklar
Sulama
12-30 Gün
İlkbahar ve yazın toprak tamamen kurudukça sulayın, kışın ise neredeyse hiç sulamayın.
Toprak
İyi drenajlı, kumlu, çakıllı kaktüs toprağı
Maksimum drenaj sağlayan kum, ponza ve çakıl karışımlı kaktüs toprağı kullanılmalıdır.
Güvenlik
Hafif Temas Riski
İnce, görünmeyen gloşid dikenleri cilde kolayca batabilir; eldiven kullanılmalıdır. Evcil hayvanlar için hafif toksiktir.
Zorluk
Kolay
Bakımı son derece kolaydır; ihmal edilmeye ve kuraklığa karşı inanılmaz dayanıklıdır.
Anavatan
Kuzey Amerika (Güneybatı ABD, Kuzey Meksika)
Chihuahuan Çölü'nün kurak ve kayalık yamaçlarında, Arizona, Teksas ve New Mexico'nun güney sınırları ile Meksika'nın kuzey eyaletlerindeki kurak çalılık ekosistemlerinde doğal olarak yayılış gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Opuntia macrocentra neden morarır?
Bu kaktüs, soğuk kış sıcaklıkları veya kuraklık gibi çevresel stres faktörlerine maruz kaldığında gövdesindeki koruyucu **antosiyanin** pigmentlerini artırarak mor bir renk alır. Güneş ışığı yetersizse yeşile döner.
Mor kaktüs ne sıklıkla sulanmalıdır?
Yaz aylarında yaklaşık 10-14 günde bir, toprak tamamen kuruduğunda sulanmalıdır. Kış uykusu döneminde ise ayda bir kez veya hiç sulanmaması kök çürümesini önlemek için önemlidir.
Evde saksıda mor kaktüs yetiştirilebilir mi?
Evet, ancak ev içinde günde en az 6 saat doğrudan güneş alan güney veya batı cepheli bir pencere önüne yerleştirilmelidir. Yetersiz ışıkta formu bozulur.
Hangi toprak türünü kullanmalıyım?
Drenajı çok yüksek, kumlu, ponzalı ve çakıllı özel kaktüs toprakları kullanılmalıdır. Standart çiçek toprakları nemi çok uzun süre tuttuğu için kökleri çürütebilir.
Evcil hayvanlar için zehirli midir?
Kimyasal olarak ölümcül derecede toksik olmasa da, üzerindeki görünmez dikenler (gloşidler) ağız, dil ve sindirim sisteminde ciddi tahrişlere yol açabileceğinden evcil hayvanlardan uzak tutulmalıdır.
Opuntia macrocentra çiçek açar mı?
Evet, ilkbahar sonu ve yaz başında parlak sarı renkli, merkezleri ise kırmızımsı-turuncu olan oldukça gösterişli çiçekler açar.
Dikenleri tehlikeli midir?
Evet. Büyük siyah dikenlerinin yanı sıra areollerinde 'gloşid' adı verilen, cilde battığında çıkarılması zor olan, kaşıntı ve tahriş yapan çok ince tüysü dikenler bulunur. Elle dokunulmamalıdır.
Ne kadar hızlı büyür?
Orta ila yavaş büyüme hızına sahiptir. Doğru bakım, bol güneş ve uygun sulama ile yılda birkaç yeni ped üretebilir.
Soğuğa ne kadar dayanıklıdır?
Toprağının tamamen kuru olması şartıyla -12°C dereceye kadar olan don olaylarına dayanabilir. Nemli soğuklar ise bitkiyi hızlıca öldürür.
Gövdesinde büzüşmeler olması normal mi?
Kışın kaktüsün su kaybederek hafifçe büzüşmesi ve yere doğru yatması soğuğa karşı doğal bir savunma mekanizmasıdır. İlkbahar sulamalarıyla birlikte tekrar dolgunlaşacaktır.